Geschiedenis van Nila-TNS eilanden 2

Link met het onderwerp: “mijn vader komt uit Nila”

Kenmerken van de TNS-samenleving.
De eerste kontakten met de Europeanen dateren uit de jaren veertig in de 17e eeuw.
Over het eiland Serua schrijft Riedel (1186:467):”Dit eiland werd in 1646 het eerst door de Nederlanders bezocht. In het jaar 1661 stelde de bevolking zich met geweld tegen de extirpatie der noteboomen, die op dit eiland overvloedig voorkwamen, onder bedreiging van alles te zullen vermoorden.
Doch kort daarna werd zulks door een geschenk gevonden, zoodat alle specerijbomen als toen uitgeroeid werden. Na dien tijd werd dit eiland weinig meer bezocht om reden er geen aanlegplaats aanwezig is en de bevolking geheel aan haar lot overgelaten”.

Over de geschiedenis van de TNS-bewoners is weinig bekend. Aangenomen wordt dat de eerste migranten rond 1500, vanuit de omringende eilanden Dai en Roma zich hier gingen vestigen. De tweede migratiegolf dateert uit 1620. Deze bewoners waren afkomstig uit Lonthor (Banda) en Luang. In 1894 deed het christendom haar intrede. Deze kerstening werd in 1908 beëindigd.

Roosteren van vlees en vis boven het vuur

Het administratief bestuur.
Tijdens de koloniale periode viel de TNS onder verantwoordelijkheid van het apparaat te Banda. Dit werd ook aangehouden tot na de onafhankelijkheid van de Republiek Indonesia. Sinds de Orde Baru in 1965, werd zij een kecamatan (provinciaal onderdistrict), ressorterend onder het district Maluku Tenggah. De Kecamatan TNS bestaat uit 3 eilanden en 16 dorpen. * Op Teon zijn 5 dorpen (Yafila, Mesa, Layeni, Lisu en Watludang). * Op Nila zijn 7 dorpen (Sifloru, Rumdai, Bumei, Kakroman, Amet, Kuralele, Usliapan). * Serua beschikt over de dorpen Lesluru, Jerili, Trana en Waru.

Binnen de dorpen zijn de families ingedeeld in mutu’s. Een Mutu kan meer dan 1 Matah Rumah bevatten. Mutu verwijst naar een gemeenschappelijke voorvader. Onderling mogen zij niet met elkaar in het huwelijk treden. Bijvoorbeeld op Serua zijn de 24 Mata Rumah’s verdeeld over 13 Mutu’s. Het traditionele dorpsbestuur is ten tijde van kolonialisme afgeschaft en men heeft analoog aan het Ambonse systeem een nieuwe structuur ingevoerd, welke tot op heden in uiterlijke vorm gehandhaafd is.

Dit systeem houdt in dat er een al dan niet gekozen dorpshoofd wordt aangesteld, bijgestaan door een “saniri”. Deze saniri bestaat uit de Soahoofden.
Voorts is er een marinho (volksboodschapper). In de loop der tijd zijn zowel het Ambonse alswel het eigen systeem op elkaar afgestemd. Elke Mutu draagt in principe een kandidaat voor. In de regel wordt de kandidaat van de Ongka-Mutu (dorpshoofd) gekozen. De Mutu hebben de plaats van de Soa overgenomen. In de praktijk wordt aan de Patura (raad van Mutu-oudsten) een hogere status toegekend.

Het vlees / vis worden hier ingepakt in pisang (bananen) blad en tussen hete stenen gaar gestoofd

Enkele demografische aspekten van bv. de bewoners van Serua. Volgens het in 1976 gehouden sociaal-economisch onderzoek van het provinciaal bestuur op Serua heeft dit eiland een bevolkingsaantal van 1136 mensen.
De bevolkingsdichtheid is hiermee 267 per km2.
Hierbij zijn niet de 450 Seruanezen meerekend, die in de jaren zestig zijn verhuisd naar het dorp Letwaru op het eiland Ceram.

Tussen 1971 en 1976 is de bevolking toegenomen met 1,6%. Dit lage toenamecijfer heeft voornamelijk te maken met het vertrek van velen, om elders in Indonesië te studeren. Verder is het opvallend dat er een overschot is aan mannen.
Overigens geldt dit ook voor de eilanden Nila en Teon. Dit aspekt heeft tot gevolg gehad dat er relatief veel mannen buiten de TNS huwen, bij voorkeur met vrouwen uit de omringende eilanden zoals Wetar, Babar en Damar.
Deze voorkeur heeft weer te maken met het gegeven dat de adatsytemen (m.n. bij huwelijken) in de omliggende eilanden sterk met elkaar overeenkomen.

Middelen van bestaan.
Naast het beoefenen van de traditionele landbouw, wordt ook visserij bedreven. Beide produktiewijzen gebeuren nog op grond van de traditionele produktiemethoden.
De landbouwgronden behoren tot de persoonlijke bezittingen van de Marga (matah rumah).
Er zijn geen gemeenschappelijke gronden c.q. dorpsgronden aanwezig.
Beide bestaansmiddelen zijn op zelfconsumptie gericht. De export gerichte produkten zoals cengkeh, kopra, nootmuskaten, mangga en citrusvruchten worden op de markt gebracht op Ambon, Sorong en zelfs op Surabaya.

Deze vrouwen maken sapu lidi (bezem van nerven van de bladeren van een palmboom)

Uit: Landmonsterrollen, 1691-1790: In 1652 werd de VOC bezetting op het eilandje Damar door naburige eilandbewoners (Nila) overvallen. Negen dienaren, waaronder een Macassaar, werden vermoord. Het jaar ervoor had de VOC de bewoners van Damar gedwongen meer dan veertienduizend nootmuskaatbomen op het nabij gelegen eilandje Nila te vernietigen om te voorkomen dat concurrerende handelaren de nootmuskaat opkochten en zo de prijzen zouden worden opgedreven. Uit angst vestigden de Nederlanders zich op het nabij gelegen eiland Babar. Later werd de post op Damar, met de naam Wilhelmus, hersteld.

Gezondheid
De gezondheidssituatie van de TNS-ers is bijzonder goed te noemen. Zelfs ten tijde van het kolonialisme verschenen er gunstige rapporten over de gezondheid van de bevolking. Relatief komen er weinig ziektes voor. Voor een belangrijk deel is dit toe te schrijven aan een evenwichtig samengesteld voedingspakket veel vis, groenten en kasbi(casave). Het sterftecijfer is laag en de gemiddelde leeftijd is bijzonder hoog. Ouderen bereiken veelal de leeftijd van over de tachtig en zelfs hebben een aantal de honderd bereikt.
Op Nila is er een polikliniek en op Teon een hulppolikliniek. Zij beschikken echter niet over artsen. Er zijn 2 gediplomeerde mantri’s (verplegers) en 2 hulpverplegers. Op Serua zijn er geen medische voorzieningen aanwezig. Veelal wordt de traditionele medische beoefening toegepast.

Kruidnagelboom (Caryophyllus aromaticus)

Godsdienst en kultuur.
Het adatsysteem van de TNS wordt ook wel aangeduid als “Mori Uknu”, “Mori Tari”. Dit systeem vertoont verwantschap met de Zuid-west Molukse eilanden. De adat speelt een belangrijke rol. Het denken wordt sterk bepaald door de normen, waarden en het komplex aan leef-en gedragsregels van “Mori Tari”.

a. Mutusysteem.
Dit systeem regelt het huwelijk en andere adatceremoniën. De dorpsgebonden Mutu is verbonden met een aantal andere Mutu uit meerdere dorpen over de drie eilanden. Tussen de Mutu mag niet gehuwd worden. Zij vormen als het ware een familiestam, omvattende meer dan 2 Mata Rumah.

b. Nolta-systeem
Dit systeem is een overblijfsel van het kastesysteem. Het Noltasysteem is een verbond tussen 2 of meerdere Mutu. Er zijn Mutu welke met meer dan 20 andere Mutu een Nolta-verbond hebben afgesloten. Het Noltasysteem regelt de zuiverheid van de stam. Voor de christelijke periode werd uitsluitend met de Nolta gehuwd. Tegenwoordig is dit geen verplichting meer. In de praktijk huwt ruim 70% nog met een Nolta.

Er zijn twee soorten van systemen te onderscheiden: Beide systemen kennen een groot aantal regels. Hierin worden de rechten en plichten van haar leden geregeld. Door dit systeem is nagenoeg iedereen met elkaar verwant. De TNS kenmerkt zich dan ook als een hechte gemeenschap.

Een belangrijke kenmerk van haar eigenheid is dat de TNS-bevolking over een eigen taal beschikt. Uit de literatuur (Austronesische talen) blijkt dat de TNS over een aparte taal beschikt, welke weinig verwantschap vertoont met de Maleise en andere Bahasa Tanah talen op de Molukken. De ouderen beheersen het Bahasa Indonesia slecht, maar de jongeren zijn tweetalig. De basissocialisatie vindt plaats in de eigen TNS-taal.

Sinds het begin van deze eeuw zijn de TNS-ers gekerstend en zijn allen leden van de Protestantse Kerk. De laatste jaren m.n. in Waipia (Ceram) zijn de Pinksterkerken sterk gegroeid. In tegenstelling tot andere plaatsen in de Molukken heeft dit in TNS-verband niet geleid tot spanningen.

Naar Geschiedenis van Nila-TNS eilanden 3
Naar Startpagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s