Het verhaal van Mama Jos Korlefura, een TNS-moeder

‘Daar gaat ons schip. We zijn te laat’

Tekst: Rik Visschedijk
TNS (Teun, Nila, Serua) eilanden

NIJVERDALJustina Korlefura-Tanwey (87) is geboren op het vulkaaneiland Nila op de Molukken. Als klein meisje keek ze om zich heen en zei: “Ik hoop hier ooit nog een keer weg te gaan.” Na bijna tien jaar met haar gezin in kampen te hebben gewoond, moest ze een leven in Nederland opbouwen. Als de sirene bij een nabijgelegen fabriek ging zeiden ze tegen elkaar. “Daar gaat ons schip naar huis.”

Aan de muur van haar Nijverdalse woning hangt een foto van de Castelbianco. Het is de Italiaanse stoomboot waarmee Justina Korlefura-Tanwey met haar man en dochter op 27 maart 1951 uit Jakarta vertrok. De oudste dochter lieten ze achter, omdat ze toch weer snel terug zouden komen.
Waarheen de reis ging? ‘Naar een klein land, heel erg ver weg’, zegt Tanwey. ‘We hadden geen idee waar Nederland lag of hoe het eruit zou zien’.

April 1957 loopt de Castelbianco de haven van Rotterdam binnen. De familie Korlefura-Tanwey is gekleed op de Molukse temperaturen. Een sarong (een soort wikkelrok) en een blouse is alles wat ze aan hebben. “Wat is het hier koud”, is de eerste indruk van Nederland. Haar man, Victor Korlefura, kijkt om zich heen en zegt tegen Tanwey: “Volgens mij heeft hier een brand gewoed. Er zitten helemaal geen bladeren aan de bomen.” Op de Molukken kennen ze de vier seizoenen niet, daar is alleen een droge en een natte moesson.

In haar huis is het vandaag een komen en gaan van familieleden. Dochter Lies vertaalt de Maleise woorden van haar moeder naar het Nederlands.
Aan de muur hangen familiefoto’s. Boven de stoel waarin ze zit hangt een foto van Nila, het vulkaaneiland waar ze geboren is. Vandaag (16 september), wordt door de Molukse gemeenschap herdacht dat het 45 jaar geleden is, dat de eerste gezinnen uit diverse kampen zich in Nijverdal vestigden. De viering, waarbij de eerste generatie centraal staat, maakt Tanwey vooral triest. “Ik denk dat ik veel aan vroeger zal denken”, zegt ze. “En aan mijn man.”

Victor Korlefura diende als soldaat eerste klas in het KNIL. “Van de ene op de andere dag moesten we naar Nederland”, herinnert Tanwey zich.

De Italiaanse s.s. Castelbianco

In Nederland gaat de reis naar Amersfoort, voor een medische keuring. Daarna worden ze naar een kamp in Weert overgebracht. In kleine houten barakken worden de Molukkers opgevangen. Een kamertje met een potkachel en slaapkamertjes, dat is alles wat ze hebben. Voor gebruik van het sanitair moeten ze naar buiten. Het wonen in de barakken valt het gezin zwaar, maar ze houden de moed er in.

“Steeds hadden we het idee dat het maar tijdelijk zou zijn”, zegt Tanwey. De eerste maaltijd kan ze zich nog levendig voor de geest halen. “Aardappels”, zegt ze lachend. “Dat hadden we nog nooit gezien. Wat ontzettend vies vonden we dat.”

Al snel koken de Molukkers voor zichzelf. Er ontstaan in de barakken commissies die probeerden het dagelijks leven zo goed mogelijk in te richten.
Maar naarmate de terugkeer naar de Molukken langer duurde groeien ook de tegenstellingen.

“Bij één van de barakken stonden stapels hout, waarmee de regering een keuken wilde bouwen voor de Molukkers”, vertelt Tanwey. “Zegt Victor op een avond dat we in een andere barak slapen.. Wat blijkt? Korlefura heeft met een groep ‘s-nachts de stapels hout in de brand gestoken. Hij wilde niet dat de Molukkers met de Nederlanders samenwerkten en berustten in hun lot om in Nederland te blijven.”

Eén keer is de familie dicht bij een terugkeer. Korlefura tekent voor de Republik Indonesia, waarmee het gezin terug kan. Ze worden gestationeerd in Medemblik, van waaruit de tocht naar de Molukken aanvaard wordt. Korlefura zit echter in een commissie die de regelingen in de gaten houdt en ziet dat de oversteek slecht is geregeld.

Justine Korlefura-Tanwey, omringd door dochter Lies, achterkleinzoon Delano en (rechts) kleindochter Shakira. (Foto: Dinand Buisman)

“Met drie gezinnen zijn we in Nederland gebleven”, zegt Tanwey. Dat bleek een verstandige beslissing. Er was bar weinig geregeld. De terugkeerders werden op de trein naar Italië gezet, van waaruit de boot naar huis ging. “De mensen werden als het ware op het strand afgezet”, weet Tanwey. “Niets was voor hen geregeld. Velen zijn in krottenwijken beland.”

Na bijna tien jaar in kampen te hebben gewoond krijgt de familie een huis in Nijverdal toegewezen. Pas dan berust Tanwey in het lot. Van de overheid krijgen ze dertig gulden in de week. “Ik stond in het huis en dacht: Hoe moet dit nou? We hadden niets.”

Natuurlijk voelde het gezin – zoals zoveel Molukese gezinnen – zich ‘in den vreemde’. “Als ik een keer ma wilde eten, deed mijn moeder snel de gordijnen dicht”, zegt dochter Lies. “Want wat zullen de buren niet denken?”
De kinderen gingen in Nijverdal naar school.
“Je bent bezig om hier een leven op te bouwen. Het idee van een terugkeer naar de Molukken verdween in het achterhoofd”, zegt Tanwey. Ze aanvaarde het verblijf in Nederland, maar de heimwee bleef. Zeker bij Victor Korlefura. “Hij heeft het altijd moeilijk gehad en heeft zich nooit helemaal kunnen aanpassen”, zegt dochter Lies. Zijn overlijden viel wrang genoeg samen met de onrust in Indonesië in 1999. “In zijn laatste jaar was hij altijd aan het bellen met de familie op Ambon. Zijn bloeddruk steeg omdat hij zich zo’n zorgen maakte. Dat werd hem fataal.”

Naar Startpagina

Een Reactie op “Het verhaal van Mama Jos Korlefura, een TNS-moeder

  1. Oma

    Wat een pracht van een verhaal. Een stuk uit het leven gegrepen. Oma is een van de oudsten. Wij moeten ze koesteren.
    Mijn dochter Shakira werkte tijdens haar middelbare schoolperiode bij de Zeeman en oma kwam regelmatig bij haar in de winkel. Vol lof over die oma die heel rustig spulletjes kocht altijd opgewekt en zeer liefde vol. Shakira zij aan tafel. Pap je kan de liefde in haar ogen zien. Nu wij allen verhuisd zijn zien wij haar niet zo vaak meer maar weet dat zij een voorbeeld voor een ieder kan zijn.De liefde uitdragen naar je medemens.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s