Herinneringen Molukse Christenen zijn weggewist

(Memories Moluccan Christians have been wiped out)
Dagblad TROUW, 17-1-2007
Reporter : Tjitske Lingsma

Foto’s © Ahiolo

Op de Indonesische Molukken brak in januari 1999 een burgeroorlog uit tussen christenen en moslims. Acht jaar later leven de twee geloofsgemeenschappen strikt gescheiden.

Voor het eerst sinds 1999 bezoekt Like Riupassa haar geboortedorp op de Molukse Banda-Eilanden, waar nagenoeg alle christenen tijdens de burgeroorlog werden verdreven. Het is een emotioneel weerzien.

Gespannen zoekt Like naar punten van herkenning als ze in het donker over straat loopt, langs het haventje van Banda-Neira. Tot haar opluchting is het licht in haar geboortehuis nog aan. Het nieuws dat ze met de boot is gearriveerd, is haar vooruitgesneld.

Eiland Banda met de beroemde Gunung Api

Sinds haar vlucht naar Bali, in 1999, was Filisye Shervinna (Like) Riupassa(24), een protestantse vrouw met een ontwapenend giechellachje, niet meer op Banda geweest.

Op de veranda verzamelt zich de moslimfamilie die op verzoek van Like’s vader de woning beheert. Terwijl nieuwtjes worden uitgewisseld, kijkt Like in de richting van haar oude slaapkamer, maar de deur blijft op slot. Ze kan ook niet naar de keuken lopen waar haar moeder vroeger lekkernijen maakte voor het gezin en voor de toeristen die regelmatig overnachtten. Like is een gast in eigen huis. Dapper slikt ze haar teleurstelling weg en vertrekt naar het pension waar ze zal overnachten.

In de brandende zon staat ze de volgende ochtend voor het christelijke kerkhof. Ze negeert de pilaar waarop moslims een doodskop en “Alley Devil” hebben geschilderd. Ernaast ligt vuilnis en overal zijn fruitbomen en groenten geplant. De zerken zijn door onkruid overwoekerd. “Ik ken de weg niet meer”, zegt Like verbijsterd. Tot haar gezicht opklaart als ze een graf herkent.
“Daar liggen mijn overgrootvader, grootmoeder en neef”. Langzaam beseft ze dat veel namen op de zerken zijn weggehakt. “Oh, arm Banda”, is het enige dat Like kan uitbrengen over de religieuze schoonmaak waarbij zoveel tastbare herinneringen aan Molukse christenen werden uitgewist.

Straatbeeld van Bandaneira

De tocht gaat verder, door straatjes met veel huizen uit de Nederlandse koloniale tijd. De Banda-eilanden, ooit de enige plek ter wereld waar nootmuskaat groeide, waren indertijd een belangrijk Nederlands bastion. Het oude Nederlandse kerkje, waar Like ’s zondags altijd naar toe ging, blijkt grotendeels verwoest. Bouwvakkers zijn bezig met de nogal grove restauratie.

Like blijft er gelaten onder. “Ik kan mijn boosheid niet uiten. Ik wil niet denken aan alles wat we verloren hebben”, zegt ze. Ze concentreert zich op positieve ontmoetingen. Terwijl ze door het plaatsje loopt, klinkt overal haar naam. “Mensen zijn me niet vergeten”, zegt ze stralend.
Trots vertelt ze iedereen dat ze nu met haar ouders op Bali woont. Op het bruisende toeristeneiland heeft ze een opleiding public relations gevolgd en in hotels gewerkt. Like bezoekt het afgelegen Banda niet als dolende vluchteling, maar als moderne vrouw die haar plek in de wereld heeft gevonden.

Plots rennen drie oudere vrouwen gillend van blijdschap op haar af. Ze knijpen in haar wangen en slaan op haar dijen, gebruikelijke uitingen van affectie. “Dit zijn de mensen die mijn ouders hebben gered”, lacht Like.
Ook het weerzien met schoolvriendin Rasmi verloopt hartelijk. Als de twee elkaar zien, springen ze meteen in de bokshouding. “Net als vroeger; toen ravotten we ook altijd met elkaar”, roepen de vriendinnen. Terwijl de hoogzwangere Rasmi lekkere hapjes klaarzet, zakt Like weg in een warm bad van vriendschap.
“Ik ben blij dat ik hier na zo’n lange afwezigheid zonder gevaar rond kan lopen.
Maar ik ben erg verdrietig om te zien hoe alles erbij ligt”, zegt Like.

In het midden het oude Nederlandse kerkje

Ze beseft dat ze niet meer op Banda zou willen wonen, zoals 45 van de 300 Bandanese vluchtelingen gezinnen die wel weer terug willen keren.
“Ik heb op Bali een nieuw leven opgebouwd. Ik heb ruimte om me te ontwikkelen”, vertelt Like. “Als ik op Banda was blijven wonen, zou ik net als iedere jonge vrouw vast ook getrouwd zijn geweest en een baby hebben gehad”.

Relatief rustig sinds het Vredesakkoord.
Op 19 januari 1999 braken op het Molukse eiland Ambon bloedige gevechten uit tussen christenen en moslims. Directe aanleiding was een ruzie tussen een christelijke buschauffeur en een moslim, maar opgekropte spanningen over politieke macht en posities binnen de bureaucratie waren er al jaren. Het conflict sloeg over naar andere delen van de Molukken en kreeg het karakter van een religieuze burgeroorlog.
De provincie kwam in een spiraal van wraak terecht, waarvan zowel moslims als christenen het slachtoffer werden.

Tijdens de burgeroorlog werden zeker 5000 mensen gedood, volgens de International. Crisis Group wel 10.000. Talloze gebouwen gingen in vlammen op. Bijna 700.000 van de 2.1 miljoen inwoners sloegen op de vlucht.
Na verzoeningsinitiatieven door Molukkers en formele besprekingen in 2002 kwam het vredesakkoord Malino II tot stand. Toch waren er nog geregeld geweldsuitbarstingen.
De afgelopen twee jaar is het relatief rustig. Christenen en moslims wonen uit angst voor elkaar in gescheiden gebieden.

Naar Startpagina

12 Reacties op “Herinneringen Molukse Christenen zijn weggewist

  1. hoi hoi,

    Toevallig kwam ik op je site terecht omdat ik info aan zoeken was over de naam Camerling. Het is de achternaam van mijn moeder en ze komt ook uit Banda-Neira.

    Met vriendelijke groet,
    Jetty.

  2. lieve Like,

    Ik ben familie van jou, uit Holland.
    Tante Wilma, ik ben hollands.Ik ben getrouwd met oom Franky Wattimena uit Barneveld.Je hebt vast wel van ons gehoord van je broer of vader.Met ons gaat het hier goed gaat het bij jullie op Bali ook goed?
    Ik zat een beetje te surfen op internet over Banda Neira en las je stukje wat je had geschreven.Ik vond het heel erg om te lezen. Groetjes aan idereen daar ! Ik hoop nog eens iets van je te lezen.

    Groetjes tante Wilma
    Doe ook de groeten aan Balto

  3. hoi , Annis interresantte site, kwam toevallig op jouw site toen ik Bandaneira intoetste, mijn ouders zijn geboren Bandanezen.En de toeval is dat ik Like Riupassa j.l. ontmoette in Zwitserland , bij een kraam-bezoek van baby Rachael , van onze Familie en ze vertelde over de gezamelijke; Journy-Reis die ze maakte met Tjitske Lingsma naar Banda en dat er een boek op-komst is. P.S. ben op zoek naar Bandanezen die reunies of gezamelijke feestjes organiseren , ook ten bate voor opbouwen van Banda-Neira ; Groetjes/Selamat: fransien

  4. Ik ben al 60jaar getrouwt met een Bandanees Mijn schoonouders zijn Bendja Manuputty Martina Sahtapy Vader was verpleger Apotheker en Ma verpleegster GroetjesTante Trees Manuputty

  5. Bung Annis,

    Hoe klein is de wereld……Like Riupassa….

    Ik heb haar ontmoet in 1996, heb zelfs daar in guesthouse Like’s vertoefd gedurende mijn verblijf op Banda….. Mijn neef was anak serani van haar ouders. Haar ouders die mijn moeder zelfs nog hebben gekend…. Kreeg vaak te horen dat ik veel op mijn moeder lijk. Guesthouse Like’s, die locatie, zo wonderschoon, direct aan de Bandazee, recht tegenover de Gunung Api. Heel vaak bleef ik tot midden in de nacht op een ligstoel liggen, wachten tot de sterren aan de hemel kwamen, terwijl de Gunung Api langzaam vervaagde door de duisternis…. Onverwachts na het lezen van Like’s verhaal, ben ik zo weer terug in mijn herinneringen en besef dat ik Banda Neira heel erg mis…

    Uit het oog, nimmer uit het hart…..

    Liefs,
    Gina

  6. in 1992 en 1995 heb ik gelogeerd in like,s guesthouse. Ik herinner me nog heel goed een klein meisje genaamd like.Ik heb nog een foto van haar genomen vanaf de Bilias.In het guesthouse werkte Leo,zijn ouders tante Eva en oom Soedira? woonden tegenover het guesthouse,ben jij die like? graag een reactie op mijn emailadres. Ik heb vaak aan jullie gedacht i.v.m. alle ongeregeldheden op Banda en ook getracht informatie te krijgen. Helaas waren de berichten erg triest en voor mij een reden om niet terug te gaan naar Banda waar ik een goede herinnering aan heb.Ik zou graag willen horen hoe het met jou en je ouders gaat en ook willen weten hoe het met leo en zijn ouders gaat.

  7. Hallo heer Kooijman-Camerling,
    Zit Rosa de Queljoe-Leasa en Johanna Kempa niet in de Banda-reunieorganisatie ?
    In elk geval heel veel plezier……..

  8. LS

    U heeft zeker veel kennis, gezien de indrukwekkende website, van Banda Neira.
    Ik zoek een persoon die daar geboren is n.l.
    Pieter Jan Hayer geb 13 september 1910, ik zoek de geboorte akte of in iedergeval zijn ouders.
    Wilt/kunt U mij helpen ?
    Dick Revers

  9. Goedemiddag heer Revers,
    allereerst mijn dank voor uw bezoek aan Ahiolo. Ik kan helaas u niet veel helpen in uw zoektocht.
    Wat mij bekend is dat men toen, zeker in 1910, in Ned. Indie m.n. op de Molukken niet over een geboorteregister beschikten.
    De kerk was de enige instantie, die de namen van gedoopte kinderen en ouders in een doopregister opnamen.
    De doopregisters van Banda werden opgeborgen in het oude Nederlandse kerkje op Banda. Dit kerkje werd tijdens de kerusuhan (‘broederoorlog’) in brand gestoken.
    Of de doopregisters gered waren weet ik helaas niet.
    Hieronder staat een e-mail adres van mw. Kooijman-Camerling, zij heeft te maken met Banda reunie.
    Misschien kan zij u verder op weg helpen. Veel succes verder.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s