Koninginnedag in Merauke

Uit: Een noken vol herinneringen

De onderwijzer kwam de klas binnen haalde een briefje uit zijn zak.
Hij keek de klas rond en zei : “30 april 1955, Aubade ter ere van de Koninginnedag.  Om 07.00 uur  voor het Residentshuis”.
“Jullie moeten allemaal netjes uitzien, als je schoenen hebt, schoenen aantrekken.” voegde hij achteraan.
Aan deze aubade deden alle kinderen van de Lagere scholen van Merauke mee.
Merauke was de hoofdstad  van Zuidelijk deel van  West Nieuw Guinea de voormalige Nederlandse kolonie.
Nu heet het land: Papua, een provincie van Republiek Indonesia.

De klas van de heer A.G. van Zijl (OLS-B)

Lagere Scholen van Merauke.
In Merauke waren er toen vijf verschillende Lagere Scholen.
Openbare Lagere School A of de Europese lagere school.
Naar de Europese lagere school gingen de Nederlandse kinderen, Indische-Nederlanders en kinderen waarvan de ouders tot de ‘midden klasse’ behoorden.
Tot deze middenklasse behoorden bijvoorbeeld  rijke Chinezen, – Arabieren en mensen die maatschappelijk goed hadden, maar van huis uit geen Nederlands konden spreken en verstaan.
Hun kinderen en de kinderen van de Indische-Nederlanders, werden in het eerste schooljaar in een soort Fröbelklas gestopt.  Hier werden zij omgeturnd en voorbereid om het onderwijs in het Nederlands te konden volgen. Vanaf de eerste klas werd het onderwijs uitsluitend in het Nederlands gegeven.

Op de Openbare Lagere School B, waar ik zat, was de voertaal Maleis.
Na 1954, toen er Nederlandse- en Indische Nederlandse leerkrachten kwamen, werd er vanaf de 4e klas Nederlandse les gegeven. Te vergelijken met de Hollandse Inlandse School op Ambon.
De Rooms katholieke Lagere School B was de voertaal  Maleis.
De Vervolg School (VVS), hier zaten de Papoease kinderen, die van de 3 jarige dorpsscholen kwamen. De Vervolg School begon met de 4e klas; ook hier was de voertaal Maleis.
Op de Chinese school werd er alleen chinees  gesproken. Om Maleis te leren namen ze particuliere lessen van de Molukse leerkrachten.

Enkele leerkrachten van de Openbare Lagere School B [v.l.n.r. dhr. Kalanit, mw. Jaquard, mw. Lekransy (mijn moeder), dhr. Geertsema, dhr. Jansen aan de Weg en mw. Pelamonia

Repetities
Vanaf eind maart begonnen wij met instuderen van de liederen.
Woord voor woord, zin voor zin werden herhaald. De teksten werden op het bord geschreven. De Nederlands sprekende onderwijzer las een zin op en wij brullen hem na. Elke zin moest ‘duizend’ keer herhaald worden, voordat wij konden onthouden. Immers, wij begrepen niet eens wat wij zongen. We waren niets anders dan ‘papegaaien’.  Op de aubade mocht er niet vanuit het papier gezongen worden. “We zingen alles uit het hoofd” werd er duidelijk gezegd !

Drie liederen hadden wij gerepeteerd: Hollands vlag, Mijn Nederland en als sluitstuk het Wilhelmus .
Van elk lied twee coupletten.

De teksten schreven wij van het bord over  om thuis te oefenen. Gelukkig hadden wij geen moeite met de melodieën.
Wekenlang stond onze school in het teken van de aubade. Soms mochten twee klassen samen repeteren. De lesroosters, werden aangepast. We deden ons uiterst best om zo goed mogelijk voor de dag te komen.

De ochtend van de K-dag
Die ochtend was ik heel erg vroeg wakker, het was nog donker en ik kon niet meer in slaap komen.
Ik stond op liep naar buiten en wachtte gespannen op het ochtendkrieken.  Om me heen hulde een donkere wereld zich in kille schaduwen. Maar toen hoorde ik ergens vanuit de stille schaduwen een enkele toon – hè heerlijk verfrissend, gekraai van een klaarwakkere haan !  Na een korte  stilte kwam er een antwoord vanuit een andere richting. De hanen, kippen en vogels begonnen zich te roeren.  Het ene lied beantwoordde  het andere  als een aubade voor de koninklijke zon. Even later, was het daglicht terug. Ik liep naar de waterput en schepte het water uit de put en vulde de mandibak * met helder schoon water. Water putten deed ik met een emmer, die aan een lange touw was bevestigd.

De kinderen van de 1e klas van juf Jenny

Toen mijn moeder opstond, was ik al klaar met baden*. In de kamer had ze mijn kleren klaar gelegd. Korte witte broek, gesteven en gestreken en een even witte overhemd. Mijn schoenen had ik de dag ervoor gepoetst. Het liefst liep ik op blote voeten, wat ook vaak gebeurde. Maar als zoon van een onderwijzeres, moest ik op school schoenen dragen.  Dat deed ik ook, maar pas op het schoolterrein. Onderweg naar school, ongeveer 5 km, liep ik meestal op blote voeten , de schoenen aan de veters vastgebonden hangend over mijn schouder.
Mijn moeder had haar mooiste kabaya en sarong  (bloes en soort wikkelrok) uitgezocht voor deze speciale dag. Haar haren had zij ingesmeerd met minyak kelapa (klapper olie) en een mooie grote konde (knot) gemaakt. Om haar konde groot te krijgen gebruikte zij cemara, een haarstuk. In de zon glinsterden haar zwarte haren mooi en kleurden goed bij haar witte kabaya.

Eindelijk……
Langzaam liep het schoolplein vol. De kinderen en de onderwijzers leken zenuwachtig te worden. Wekenlang hadden ze keihard gewerkt. Nu is het zo ver. Geen fouten mochten worden gemaakt.
Tussen de maleis sprekende scholen en de Europese school bestond een prestige strijd. Wij  werden gestimuleerd om altijd beter te zijn, ook op sportief gebied.
Per klas liepen wij in lange rij naar het residentshuis.
Voor het huis van de resident stond een vrachtwagen met een piano erop. Achter de piano zat een Chinese onderwijzeres. Het plein voor het huis van de resident raakte overvol. Dan, op klokslag zeven kwamen resident Boendermaker, zijn gezin en gasten uit het residentshuis en gingen op de veranda staan. Het waren allemaal blanke mensen.

Krabbelmaar.nl
De eerste noten werden op de piano gespeeld….toen gaf de dirigent, die op een kistje stond, het teken…..
Tegelijk werd het aangezet….”

‘k Roep van louter vreugd victorie ……… als ik je zie aan vreemde kust

Mijn Nederland: “Waar de blanke top der duinen schittert in de zonnegloed ……
‘k Heb u lief, mijn Nederland, ….. ‘k Heb u lief, mijn Nederland !”
Wat een liefdesverklaring, jammer genoeg begrepen we toen niet wat wij zongen.

Als laatste het volkslied Wilhelmus, uit volle borst zongen wij allemaal mee.
Nadat de laatste zin weerklonk: ‘Die tyrannie verdrijven, die mij mijn hert doorwont’, volgde een daverende applaus van de aanwezigen…….. wat een ontlading…..
Ik was ervan overtuigd, dat wanneer de koningin hier was, ze ons zeker persoonlijk zou bedanken……..

* mandibak, is een (betonnen) bak waarin water wordt gedaan. Het water gebruikt men om te baden.
Dit doe je door het water met een sibor (schepblik) te scheppen en over je lichaam te gooien.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Lees ook de herinneringen van Joop (Otjep) Souhoka

Koninginnedag in Sentani    (plaatsje in de buurt van Hollandia, voormalige Ned. Nw-Guinea).

Luchthaven Sentani

Naar Startpagina

Een Reactie op “Koninginnedag in Merauke

  1. Leuk Nis, om je ervaring te lezen vwb toen Koninginnedag nu Koningsdag! Ook heel leuk om te zien zijn de foto’s!
    Ondanks het slechte weer in NL wens ik jullie een fijne Koningsdag toe!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s