Aegon gepensioneerden “liggen voor Pampus”

Eens per jaar organiseert de Aegon personeelsvereniging van de gepensioneerden een contactdag. Zo’n dag is dan ook bedoeld om elkaar te ontmoeten onder het genot van koffie met gebak, samen te lunchen en aan het einde van de dag besluiten met een diner. Een activiteit er tussendoor mag dan wel erbij, maar het moet vooral niet te  inspannend zijn.
Op de uitnodigingsbrief staat: “we gaan voor Pampus liggen”. Dit vraagt natuurlijk naar een nader onderzoek.

Pampus
Pampus is een woord dat tegenwoordig niet meer wordt gebruikt en betekent ‘dikke brij’.  Het duidt op de slappe, pulpachtige stoffen van de ondiepte. Uit geomorfologisch(*) onderzoek komt naar voren dat het Pampus oorspronkelijk geen bank (en zeker geen zandbank!) maar een stroomgeul, later vaargeul, was die door aanslibbing in een voor de scheepvaart hinderlijke ondiepte is veranderd.

(*) Geomorfologie (vaak ook kortweg als morfologie aangeduid) is de wetenschap die de vormen van het landschap en de processen die daarbij een rol spelen of hebben gespeeld, bestudeert.

Gezegden
In de tijd van de koloniale wereldhandel door Nederland, de V.O.C., (Verenigde Oost-Indische Compagnie ) konden de schepen, zwaarbeladen door de handelswaar vanuit Nederlands-Indië als ze bijna thuis (Amsterdam) waren soms die ondiepe vaargeul niet makkelijk passeren en moesten dan wachten om de vaargeul door te komen. Bij vloed werden de schepen met spierkracht (mens en dier) of met scheepskamelen(**) doorheen getrokken. Zo konden de schepen de haven van Amsterdam binnenvaren. In die tijd was de Zuiderzee (nu IJsselmeer) een echte zee, met eb en vloed. Hieraan hebben we de uitdrukking “voor pampus liggen” te danken.

(**) Een scheepskameel is een drijver of een systeem van drijvers, dat aan een schip verbonden werd om de diepgang te verminderen.

Een andere betekenis voor de uitdrukking “voor pampus liggen” is, dat je totaal dronken bent. De relatie met het forteiland Pampus is als volgt: “Vroeger kwamen de schepen van de V.O.C. richting Amsterdam aan en moesten wachten bij Pampus op het juiste tij om de haven van Amsterdam binnen te varen. Daarna gingen de matrozen naar de haven, meerden af, kregen hun gage en verspilden deze in de dagen daarna aan drank en vrouwen. Dan gingen ze naar huis, net zo berooid als ze voor de reis waren.”

Het probleem was dat alle matrozen uit de provincie kwamen. Amsterdam was veel te klein om duizenden mensen als matrozen te leveren. Wanneer er weer een ronselaar van de V.O.C. in de dorpen kwam dan zeiden de moeders van de aanstaande matrozen: “Niet doen, dat brengt toch niets op.” Die ontmoediging was slecht voor de handel, want als er geen matrozen waren, dan konden de schepen niet bemand worden, wat verlies van laadruimte en winst betekende.

De Heren van de V.O.C. bedachten een truc. Als de schepen voor de rede van Pampus lagen, kregen ze water, eten en zeep. Vervolgens werd er een bordeel afgehuurd. De dames van het bordeel werden samen met een forse hoeveelheid drank aan boord gebracht. Na drie dagen waren de schepelingen totaal uitgeraasd en uitgeput. Daarna ging het schip naar de haven, meerde af, de matrozen kregen hun gage en gingen naar huis. Nu gingen ze met geld naar huis en met stoere verhalen. Hierdoor was het eenvoudiger om matrozen te werven. De term “voor pampus liggen” in de zin van dronken zijn, komt uit het hier beschreven gebruik vandaan.

Verrijkt met deze belangrijke  informaties, vertrokken we op donderdagochtend 22 mei 2008,  om 07.30 uur vanuit Rotterdam met de bus naar het verzamelpunt in De Haag. Twee bussen vol opgewonden gepensioneerden, alsof wij op schoolreis gingen, reden we naar Muiden.

Ondanks de ochtendfile, kwamen de beide bussen, met een kleine vertraging aan, bij de haven van Muiden. Op de kade stond de bemanning van ms de Jordaan klaar om ons te verwelkomen. Binnen stonden koffie en gebak op ons te wachten.  Voor sommige 010-aanhangers onder ons, was het even slikken. Een halve dag meevaren met ms de Jordaan …. Gelukkig verdween het ongeriefelijk gevoel snel na de eerste paar slokken koffie.

Het weer was schitterend, alle zitplaatsen op het bovendek waren bezet. Terwijl de boot rondvoer, genoten we met volle teugen van het weer en gezellig samen zijn.  Na ongeveer een uurtje varen meerde de Jordaan af, aan de steiger van het eiland Pampus. Het was redelijk druk op het eiland. Het terras van het restaurant was goed bevolkt. We werden opgewacht door Andre (met zijn vrouw, zijn ze de vaste bewoners van het eiland) en onze gids n.n…
Onze enthousiaste gids gaf ons een rondleiding in het fort op dit forteiland Pampus. Genoemd naar het aangrenzende Pampus.

Het forteiland Pampus, op de achtergrond het ronde dak van het fort.

Het fort Pampus.
Na de Frans-Duitse oorlog van 1870 was het Nederlands bestuur bang voor een aanval op Amsterdam. Men bouwde daarom rondom Amsterdam een vestingring, de Stelling van Amsterdam. Voor de monding van het IJ werd op een kunstmatig eiland op een hoger gelegen gedeelte van het Muiderzand, ten zuiden van de vaargeul, een forteiland Pampus gebouwd. De bouw  duurde van 1887 tot 1895. Het fort staat op 4000 heipalen van 11 meter lang. Fort Pampus was het sluitstuk van de 135 km lange stelling van Amsterdam, een kring van 42 forten en batterijen van de hoofdstad.

Voor zover bekend is er alleen tijdens de mobilisatie van de 1e Wereld oorlog (1914-1918) een volledig regiment militairen op het eiland gelegerd geweest. Vanaf het eiland is er in oorlogstijd nooit een schot gelost.

Tweede Wereldoorlog
In de Hongerwinter (de winter van 1944-1945) was het erg koud en vroor het hard, waardoor het eiland over het ijs bereikbaar was. In 1944 haalde de Amsterdamse bevolking het hout eruit om zich warm te stoken. Al eerder hadden de Duitsers het metaal van het eiland verwijderd voor hun industrie.

Na het gereedkomen van de afsluitdijk in 1932, verloor Pampus zijn militaire functie en liet de defensie het fort aan zijn lot over. Het fort raakte hierdoor in verval maar wordt tegenwoordig door vrijwilligers geconserveerd. Het Fort Pampus behoort, vanaf kort na de bouw, tot de gemeente Muiden.

Vol passie vertelde de gids ons hoe de militairen in het fort leefden. Hij leidde ons door de keukens van de soldaten en officieren, liet ons de privaten zien. We liepen door de smalle gangen naar de onderkomen van de kanonniers. In het fort waren vijf slaapverblijven voor 152 kanonniers. Aan beide zijden 2 rijen britsen (2 hoog) met strozakken. Er sliepen 30 man per verblijf. In het midden van de fort waren twee geschutskoepels, waaronder vier kanonnen stonden.

Trots liet hij ons het nieuwe dak van de fort zien. Het dak had altijd een heel belangrijke functie voor de fort. Immers het regenwater, dat op het dak viel, werd via de dakgoot opgevangen in de 9 kleine en 2 grote regenbakken doorgepompt naar het waterreservoir voor verdere distributie naar diverse afnamepunten. De waterreservoir-ruimte heeft een lengte van 14,80 meter en breedte van 2,60 meter. Hierin werd het waterreservoir gebouwd. Nu, had men boven het waterreservoir een zwevende vloer gemaakt en de ruimte daarboven kan men huren voor een trouwplechtigheid. Het 4-delige tv-programma: ‘Advies…train je vaardigheden’ van Teleac, dat in november en december 2006 werden uitgezonden, werden ook in deze ruimte opgenomen.

Een leerzame rondleiding, die door het enthousiasme van de gids langer duurde dan was gepland.

Gegevens over het eiland:
Lengte 205 m. Breedte: 164 m.  Oppervlakte: ca. 0,03 vierkante km. Hoogste punt: (lichtbaken) 13,3 m NAP.  Inwoners: 2.

Muiden
Terug aan boord gebruikten we onze lunch al varend naar haar thuishaven Muiden. In Muiden kregen we nog de gelegenheid om het vestingstadje Muiden te bezichtigen.
“Muiden is een schat van een”, zei een van de oude Muiers, die op een bank zaten.
En dat klopt. Aan de oevers van het Markermeer, tussen de snelwegen ingeklemd, ligt hier een oase van rust. De tijd heeft er stilgestaan. Vele gebouwen zijn de stille getuigen uit vervlogen tijden van de dynamiek rond de sluis.
De oude zeesluis, die nu elektrisch bediend wordt, de vele restaurants, leuke kleine winkeltjes… en terrassen..

De eerste, nog bekende melding van het plaatsje Muiden dateert uit 953. Het dorpje heette toen nog: AmudaA. Dit betekent  Monding van de A . De A is de oude naam van de rivier Vecht.

Na een mooie bustocht langs de Vecht stopten we bij het restaurant ‘De Olifant’ in Breukelen. Hier sloten we deze zeer geslaagde Contactdag af met een overheerlijke drie gangen diner….  ‘Onze dank en alle lof aan Aegon Evenementencommissie’

Foto’s © Ahiolo
Aegon Contactdag 2008 (1)
Aegon Contactdag 2008 (2)

Naar Startpagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s