Noken voorgedragen als Cultureel Werelderfgoed

Indonesië heeft de VN-organisatie UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) gevraagd de noken uit Papua in 2011 op de lijst van het Cultureel Werelderfgoed te zetten. Dat heeft het Het ministerie van Cultuur en Toerisme in Jakarta gemeld. Een noken (draagnet of zak in de lokale taal) heeft een aantal symbolische betekenissen omdat er voedsel, dieren en kinderen in worden vervoerd en baby’s mee in slaap worden gewiegd.

Volgens het ministerie zijn naast de noken ook de traditionele dansen uit negen dorpen op Bali en het 300 hectare grote miniatuurpark TMII in Oost-Jakarta voorgelegd voor erkenning als Cultureel Werelderfgoed.
De voordracht van de noken is overigens een gedeeltelijke overname van de aanbevelingen van de internationale conferentie over de culturele diversiteit van Papua, die in november in Jayapura werd gehouden.

Bescherming tegen de zon
Een traditionele noken is het draagnet, waar bijna alles in vervoerd wordt van zoete aardappelen en varkentjes tot kinderen, met het hengsel over het hoofd en afhangend op de rug. Zowel leeg als vol dient het ook als bescherming tegen de felle zon. Een noken is symbolisch voor vrede, welvaart en vruchtbaarheid. Het draagnet is een van de meest populaire accessoires bij Papua’s. Elke stam heeft zijn eigen motieven en vlechtwerkstijlen. Draagnetten van mannen kunnen verwijzen naar verschillende fasen van initiatie.

Tegenwoordig wordt vrijwel iedere tas uit Papua als noken aangeduid. Er worden nu gevlochten draagtassen van kunststofvezels en nylon snaren gemaakt die aan (veelal Chinese) winkeliers worden verkocht voor de handel met toeristen. Voor kleinere noken worden ook nog bladeren van de pandanus-plant gebruikt.
Vaak maken moeders uit Papua de draagnetten om het schoolgeld voor hun kinderen te betalen.
De Mee-stam in het Paniai-gebied gebruikt het woord ‘agiya’ voor noken. In de Baliemvallei vind je nog incidenteel de naam ‘Su-ebe’ terug. Rond het Sentanimeer duikt de naam holoboi op, terwijl de grotere noken ‘adel noken’ wordt genoemd.

Vrouwen zijn een maand bezig
De verschillende types noken worden onderscheiden op basis van materialen, vormen, kleuren, en het gebruik bij de stam. De basismaterialen voor het gevlochten luswerk zijn de vezels van boomschors en die van de orchidee-plant. Ook wordt het touw voor de noken gemaakt van hout dat niet gemakkelijk gebroken kan worden, zoals rotan. Het duurt ongeveer een week om een nylon noken te maken. Maar als natuurlijke vezels worden gebruikt, zijn de vrouwen circa een maand bezig.

Een kleine noken kost op de lokale, traditionele markt tussen de 15.000 en 100.000 Rupiah (circa € 1,25 en € 8,50), maar de prijs van een noken van orchidee-materiaal kan oplopen tot vele honderdduizenden Rupiah.
Orchideën van verscheidene soorten komen voor in het bos van het Centrale Bergland. De plant is niet gecultiveerd door de Papua’s.
Sommige immigranten proberen de verschillende soorten orchideën in Papua te verzamelen en te verkopen op tentoonstellingen buiten Papua.

Bekijk de film
Papua-vrouwen met noken in Wamena (Baliemvallei)

Ook Saman genomineerd
Tot nu toe had Jakarta alleen culturele items uit Java voor erkenning als werelderfgoed door de UNESCO voorgedragen, zoals de Angklung (bamboe muziekinstrument) uit West-Java, het batik doek en wajangpoppen uit Midden-Java. De keuze van de noken, de Balinese dans en het miniatuurpark TMII moet volgens het ministerie tot uiting brengen dat Indonesische cultuur geografisch overal in het eilandenrijk en niet alleen op het eiland Java voorkomt.
Naast de drie genoemde culturele activa zou de UNESCO in 2011 ook de unieke Saman-dans uit de provincie Atjeh willen nomineren als Indonesisch Cultureel Werelderfgoed.
De Saman is een dans met gesynchroniseerde bewegingen van dansers die in een rij zitten. De nominaties voor de erkenning als Cultureel Werelderfgoed moeten voor 31 maart 2011 bij de VN-organisatie zijn ingediend.

Bron: PACE

Naar Startpagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s