Herinneringen achter deze foto’s

Ouder worden betekent ook dat je meer kijkt in het verleden, meer en meer interesse heb in ervaringen en herinneringen uit het verleden. Ervaringen delen geven mij veel plezier en krijg ik daardoor ook nieuwe contacten en dat geeft nieuwe energie. Maar bovenal helpt het mij om te blijven wie ik ben. Daarom bekijk ik regelmatig mijn oude foto’s, dan borrelen de herinneringen die bij de foto’s horen omhoog. Dat gebeurt ook bij het bekijken van deze bijzondere foto’s. Deze foto’s dateren uit de jaren 1949 en 1950. Ze komen uit de ‘oude familie-doos. Ze werden gemaakt op de Europese Lagere School in Merauke (voormalige Ned. Nw-Guinea, nu Papua). U ziet Nederlandse, Indisch-Nederlandse en Inlandse kinderen en hun ouders zo harmonieus bij elkaar, dat is heel bijzonder. Een ‘multiculti’ school in de koloniale tijd was natuurlijk ondenkbaar (Ned. Nw- Guinea behoorde toen tot de Nederlandse kolonie). Toch, toch was het mogelijk … zie hier het bewijs.
(Op de foto klikken om te vergroten)

49 6 49 5 50 1

Andere koers
Na de onafhankelijkheid van Republiek Indonesia in 1949, heeft Nederland een andere politieke koers genomen met betrekking tot Ned. Nw-Guinea, mede doordat Indonesië aanspraak maakt op dit land. Nederland wil er voor zorgen dat de Papua’s ‘klaargestoomd’ worden voor een eigen zelfstandige staat. Nederland vindt dit een ‘goede’ oplossing om de vele, vele Nederlanders, Indisch-Nederlanders en hun gezinnen, die uit Indonesië weg moeten naar Ned. Nw-Guinea te halen zodat ze het land ook kunnen helpen opbouwen. Bovendien wordt Nederland hiermee ontlast van de stroom Indische repatrianten.

Lagere scholen in Merauke
Voor 1949 zijn in Merauke slechts 2 lagere scholen, namelijk de Openbare – en Rooms Katholieke lagere school. Op beide scholen is Maleis de voertaal. Echter door de komst van vele Nederlands sprekenden en hun gezinnen rijst de behoefte aan een Nederlandse Lagere school ( ELS – Europese Lagere School). Slechts kinderen waarvan de ouders thuis Nederlands spreken worden op deze school toegelaten. Zo krijgt Merauke haar 3e lagere school, de ELS…. Maar dan, dan komt het meest belangrijke probleem om de hoek kijken: “hoe moet je de dure Nederlandse onderwijzers betalen ?”   De school krijgt namelijk geen Rijkssubsidie, geen rijkssubsidie omdat er te weinig leerlingen zijn om de quorum te halen.

49 2 49 1

De koppen worden bij elkaar gestoken…. Het schoolbestuur ziet een mogelijke oplossing: door ook de kinderen van de niet Nederlands sprekende ouders tot de school toe te laten, maar ze moeten wel uit een bepaald milieu komen. “Eén van de ouders moet werkzaam zijn bij het gouvernement, politie of als inlands onderwijzer/ predikant” Kinderen van de Maleise Lagere School, die aan de gestelde eisen voldoen, worden gevraagd om de overstap te maken naar de Europese Lagere School. Natuurlijk willen ze dit al te graag. Binnen zeer korte tijd is de quorum ruim overschreden en de Rijkssubsidie is een feit.

Enkele jaren later
In de jaren daarna komen steeds meer en meer Nederlands sprekende gezinnen in Merauke wonen. De ELS breidt zich uit, het aantal leerlingen stijgt met rasse schreden… Zelfs zonder de kinderen van de niet Nederlands sprekende ouders wordt de quorum ruimschoots gepasseerd, met andere woorden de ELS heeft deze kinderen niet meer nodig om de quorum te halen. Dan, dan krijgen de ouders een brief van het schoolhoofd in het Maleis dat ze hun kinderen van de ELS moeten laten uitschrijven en dat ze terug moeten naar de Maleise school. En zo gebeurt het ook. Waaauw… dit bericht slaat als een donderslag bij heldere hemel, niet alleen bij deze ouders maar ook bij de Ambonese gemeenschap. (‘Ambonese” omdat in de koloniale periode worden mensen uit de Molukken, Ambonezen genoemd). Natuurlijk zijn ze teleurgesteld en boos, temeer omdat Ambonezen Nederland altijd een warm hart toedragen en trouw zijn aan de drie kleuren.

Protestbrief
Gelukkig, één van de Ambonese vaders, accepteert de situatie niet en schrijft een protestbrief aan de Inspecteur van Onderwijs en de Resident met een kanttekening, dat wanneer er geen actie wordt genomen, er een briefje naar de koningin zal worden gestuurd. Het antwoord daarop komt heel snel: “deze éénmansactie van het ELS-schoolhoofd moet worden teruggedraaid. De ‘weggestuurde’ kinderen mogen weer terugkomen” Tegen de schoolhoofd zelf is niets ondernomen! Echter het is te laat… de weggestuurde kinderen komen niet terug, ze houden de eer aan zichzelf.

61 001

Jacoba de Lima

Verdriet in huis Bij ons thuis komt de klap extra hard aan. Niet alleen omdat mijn 2 broers en zus de ELS moeten verlaten, maar ook een hele grote klap voor mijn moeder. Al haar leerlingen, die de overstap maakten moeten terug. Dat doet haar heel veel verdriet, omdat zij in die tijd schoolhoofd was van de Maleise school. Ik schrijf in die tijd omdat mijn moeder enkele maanden later door de Inspecteur van onderwijs “vriendelijk verzocht” wordt haar functie als schoolhoofd af te staan aan een Nederlandse leerkracht. In de koloniale tijd is het natuurlijk ondenkbaar, dat een Inlandse onderwijzeres schoolhoofd is op een school waarvan de helft van de leerkrachten uit Nederlanders bestaat. Thuis wordt er heel weinig hierover gesproken. Het verdriet en teleurstellingen worden nauwelijks gedeeld. Soms zie ik mijn vader en moeder met betraande ogen uit de slaapkamer komen. Dan weet ik dat ze samen in gebed zijn gegaan. Later, heel veel later vertelt mijn moeder dat ze in hun gebeden, elke keer weer, God om vergiffenis vragen voor hen die ze dit allemaal hebben aangedaan.

Naar Startpagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s